تبلیغات

آخرین ارسال های تالار
احکام عزاداری و مداحی1

 

احکام عزاداری و مداحی

اسخ به پرسشهای مذهبی شما  

محمد محمدی اشتهاردی

اخیراً مداحان در مجالس مولودی‏های ائمه اطهار(ع) اقدام به مداحی همراه با کف زدن می‏کنند. که این عمل به نظر بنده در موقعیت کنونی باعث جذب و استقبال و شرکت جوانان در این مجالس می‏شود و هیچ مفسده‏ای هم ندارد. و در مواردی این کف زدن‏ها همراه با گریه و منقلب کردن جوانان می‏شود. از طرفی طبق برنامه‏های مداحی قدیم، یک سری اشعار تکراری و قدیمی خوانده می‏شود که باعث جذب جوانان نمی‏شود و فایده‏ای ندارد.

سؤال این است، پس چرا بعضی از آقایان علما مثل آقای مکارم شیرازی و... به نادرست بودن آن فتوا داده‏اند؟

لطفاً این مسأله را کاملاً شرح نمایید و به جواب مختصر اکتفا نکنید.

پاسخ: فتوایی که آیت الله مکارم شیرازی داده، چنین است: کف زدن در مجالس اهل‏بیت(ع) درمساجد و حسینیه‏ها ترک شود.مسائل جدید، ج 1، ص 169)

پس آن چه شما نقل کرده‏اید که ایشان به صورت کلی آن را منع کرده‏اند نادرست است. مقام معظم رهبری در این‏باره می‏فرماید: به طور کلی، کف زدن، خودبخود و به نحو متعارف در جشن‏های اعیاد یا برای تشویق و تأیید و مانند آن اشکال ندارد. ولی بهتر است فضای مجلس‏های دینی به خصوص مراسمی که در مساجد و حسینیه‏ها و نمازخانه‏ها برگزار می‏شود، به ذکر صلوات و تکبیر معطر گردد، تا انسان به ثواب آن‏ها برسد. (اجوبة، ج 2، ص 34)

خواهر گرامی! باید توجه داشت که فقیهان با استناد به آیات و روایات فتوی می‏دهند. آنان نمی‏توانند، و چنین هم نیستند که هر نظری را به عنوان نظر اسلام مطرح کنند. ما نیز در احکام شرعی تابع آنان هستیم و نباید به نظر خود توجه کنیم. جذب کردن جوانان بسیار خوب و لازم است، ولی نه به هر قیمتی. از راه‏هایی باید در جذب آنان استفاده کرد که خلاف دستور اسلام و هتک به مقدسات و معصومین(ع) نباشد.

 

حکم مداحی به سبک جدید چیست؟ 

پاسخ: الف ـ در عزاداری انجام هر گونه اقدامی که با اعتدال اسلامی وفطرت انسانی تناسب ندارد یا موجب وهن و توهین به اسلام و مسلمانان است، ناصحیح می باشد.

مصادیق مختلف عزاداری که اشکال ندارد ـ گرچه ممکن است در دین به آن امر نشده باشد ـ در فتاوای رهبر فرزانه انقلاب چنین آمده است : (1)

1.شبیه خوانی : اگر مشتمل بر امور دروغ نباشد ـ مسلتزم مفسده نباشد، باعث وهن مذهب نشود ـ

2. استفاده از شیپور، طبل و سنج : به نحو متعارف.

3. عَلَم : نباید جزء دین شمرده شود.

4. دستة عزاداری : بدون اذیّت دیگران یا هر عملی که حرام باشد.

5. زنجیرزنی : به نحو متعارف.

و مواردی که در فتاوای ایشان جایز دانسته نشده است عبارتست از :

1. زنجیر زدن تیغ دار

2. استفاده از ارگ در دسته جات

3. سوراخ کردن گوشت بدن

4. مالیدن سر و صورت بر زمین و خونی کردن آن

5. شرکت زنان در دسته های سینه زنی و زنجیر زنی

6. قمه زدن

7. پابرهنه وارد آ‌تش شدن

8. نقل مصیبتهایی که سند تاریخی یا روایی ندارد.

ب ـ هدف از عزاداری اظهار حزن و اندوه یا ابراز وفاداری و بیعت با راهی است که اهل بیت به ما نشان داده اند. بنابراین، مجلس ذکر اهل بیت، مکان ذکر و فکر و شور و شعور در کنار یکدیگر است، و مجالسی که تنها به برانگیختن هیجانات می‌پردازند و افراد را تا سر حد جنون تحریک می کنند، چنین چیزی بنا بر مکتب اهل بیت نیست، و با توجه به تعدّد جلسات، ما می توانیم بهترین جلسات را انتخاب کنیم.

ج ـ در فتاوای رهبر انقلاب، در مورد قلاده به گردن انداختن و صورت خراشیدن، مطلبی ذکر نشده، اما طبیعی است که از مظاهر وهن دین می تواند باشد، بویژه امسال که شبکه های خبری غربی تصاویر بسیار زننده ای از این کارها را در اروپا و آمریکا پخش کردند و شیعه را بعنوان انسانهایی خشن، دیوانه و افراطی معرفی کردند. در مورد در آوردن لباس آقایان، این کار حرمت شرعی ندارد، اما طبیعی است که بوی زنندة عرق، دیگران را اذیت می کند.

 

منابع و مآخذ :

1. رسالة اجوبة الاستفتائات، ج2، ترجمه فارسی، سؤال 354 تا 377 ، از ص127 ـ 133

سوال: کسانی که در ایام عزادای امام حسین "ع" به گردن خود قلاده می اندازند و مداحانی که می گویند ارباب من حسینه یا من سگ حسینم از لحاظ اسلام و دین و شرع درست است یا اینکه رد شده است؟

پاسخ: قطعاً در بکار بردن الفاظ و تعابیری که ما در بیان ارادت خویش به ائمه اطهار "ع" استفاده می نماییم کمال دقت را باید بکار ببریم تا خدای ناکرده کلامی خلاف شأن آن بزرگواران نباشد و حساسیت جنابعالی بجا و پسندیده است که بعضی وقتها به جهل و نادانی ما در درک نقش و جایگاه خویش نسبت به آن ذوات مقدسه و گاه جهل نسبت به مقام آن وجودات نازنین است بهرحال به نقل از بزرگان و مراجع معظم تقلید مضامین زیبا بسیار است، که آنها را بکار ببریم.

در مورد سؤال شما باید عرض کنم، خود را غلام ائمه اطهار "ع" معرفی کردن و آنها را مولی و ارباب خود دانستن خوب و سازنده است و حضرت امیر "ع" نیز خود را غلام رسول ا... "ص" معرفی می نماید و می فرماید : "انا عبد من عبید محمد".

البته باید خود را در سطح آن بزرگواران و لیاقت خدمتگزار ایشان بالا برد و در علم و عمل شاگرد ایشان شد.ولی خود را سگ معرفی کردن، یا قلاده زدن صحیح نیست و ارزشی هم ندارد. آنان برای انسان سازی آمده اند نه سگ پروری که امکان هیچ رشد و تعالی برای او نیست.

در استفتاء و سؤالاتی که از مراجع عظام تقلید شده عمدتاً دستور به اجتناب در بکار بردن الفاظ و مضامینی شدند که موجب سوء استفاده و سوء تفاهم می شود.

همچنین عباراتی که باعث وهن و هتک حرمت آن بزرگواران شود نیز دستور به پرهیز از استفاده از آنها هستیم. (1)

برای آگاهی بیشتر به استفتاء مراجع تقلید یا مرجع تقلید محترم خویش مراجعه فرمایید.

منابع و مآخذ :

1. نشریه مذهبی نور، ره توشه راهیان نور

سوال: هنگام عزاداری ائمه "ع" بعضی از هیئت های مذهبی خود را عریان می کنند (البته فقط قسمت بالای بدن را) و مراجع این عمل را جایز می دانند، حال سؤال این است که ائمه "ع" شرکت می کنند آیا نباید انسان استحیا داشته باشد و بر فرض که منافات نداشته باشد اگر در مجلسی که حضرت زهرا قرار باشد شرکت فرمایند تکلیف چیست؟

پاسخ: با تشکر از دقت نظرتان، نکاتی را تقدیم می کنم :

الف ـ در عزاداری انجام هر گونه اقدامی که با اعتدال اسلامی وفطرت انسانی تناسب ندارد یا موجب وهن و توهین به اسلام و مسلمانان است، ناصحیح می باشد.

مصادیق مختلف عزاداری که اشکال ندارد ـ گرچه ممکن است در دین به آن امر نشده باشد ـ در فتاوای رهبر فرزانه انقلاب چنین آمده است : (1)

1.شبیه خوانی : اگر مشتمل بر امور دروغ نباشد ـ مسلتزم مفسده نباشد، باعث وهن مذهب نشود ـ

2. استفاده از شیپور، طبل و سنج : به نحو متعارف.

3. عَلَم : نباید جزء دین شمرده شود.

4. دستة عزاداری : بدون اذیّت دیگران یا هر عملی که حرام باشد.

5. زنجیرزنی : به نحو متعارف.

و مواردی که در فتاوای ایشان جایز دانسته نشده است عبارتست از :

1. زنجیر زدن تیغ دار

2. استفاده از ارگ در دسته جات

3. سوراخ کردن گوشت بدن

4. مالیدن سر و صورت بر زمین و خونی کردن آن

5. شرکت زنان در دسته های سینه زنی و زنجیر زنی

6. قمه زدن

7. پابرهنه وارد آ‌تش شدن

8. نقل مصیبتهایی که سند تاریخی یا روایی ندارد.

ب ـ هدف از عزاداری اظهار حزن و اندوه یا ابراز وفاداری و بیعت با راهی است که اهل بیت به ما نشان داده اند. بنابراین، مجلس ذکر اهل بیت، مکان ذکر و فکر و شور و شعور در کنار یکدیگر است، و مجالسی که تنها به برانگیختن هیجانات می‌پردازند و افراد را تا سر حد جنون تحریک می کنند، چنین چیزی بنا بر مکتب اهل بیت نیست، و با توجه به تعدّد جلسات، ما می توانیم بهترین جلسات را انتخاب کنیم.

ج ـ در فتاوای رهبر انقلاب، در مورد قلاده به گردن انداختن و صورت خراشیدن، مطلبی ذکر نشده، اما طبیعی است که از مظاهر وهن دین می تواند باشد، بویژه امسال که شبکه های خبری غربی تصاویر بسیار زننده ای از این کارها را در اروپا و آمریکا پخش کردند و شیعه را بعنوان انسانهایی خشن، دیوانه و افراطی معرفی کردند. در مورد در آوردن لباس آقایان، این کار حرمت شرعی ندارد، اما طبیعی است که بوی زنندة عرق، دیگران را اذیت می کند.

منابع و مآخذ :

1. رسالة اجوبة الاستفتائات، ج2، ترجمه فارسی، سؤال 354 تا 377 ، از ص127 ـ 133

سوال: آیا آب و تاب دادن نوحه در عزاداری کار درستی است

پاسخ: نوحه‏هایی که بر اساس کتابهای معتبر تاریخ زندگی معصومین علیهم السلام باشد، راست است و آب و تاب به معنای شور واحساس که در اشعار وسینه زنی‏ها می‏آید تا حدودی لازمه عزاداری ونوحه سرایی است البته آب و تاب به معنای اضافه کردن مطالب دروغ، صحیح نیست و انشا الله نوحه خوان‏ها چنین نخواهند کرد.

سوال: نظر شما در مورد مداحی های کنونی که به صورتهای مختلف و در ساعات مختلف که باعث آزار و اذیت مردم می شود چیست؟

پاسخ: عزاداری وسوگواری و برپایی مجالس تعزیه سید و سالار شهیدان، حضرت اباعبدا...الحسین( ، و سایر امامان و بزرگان دین، یکی از مهمترین عوامل حفظ و بقاء اسلام و مذهب ترقی شیعه بوده است. طبیعی است که همیشه مسائل مهم و با ارزش، مورد بغض مخالفان و بیگانگان قرار می گیرد، لذا جریانات مخفی سعی کردند این مراسم حیات بخش و شورآفرین و حماسه ساز را، به برخی خرافات و تحریفات مبتلا سازند. لذا به تعبیر استاد شهید مرتضی مطهری، جنبة سیاه وظلمانی حادثه کربلا، بر بُعد ملکوتی و عاشقانه آن غلبه پیدا می کند. در این مجالس سعی می شده و می شود که مردم گریانده شوند، و به اصطلاح خودشان کربلا درست بشود. حتی اگر بسیاری از حرامها و خلافها صورت گیرد.(1) استاد شهید مطهری آنقدر از این مسأله نگران است، که می فرماید : " انسان آگاه و مطلع اگر در مجلس مشاهده کرد گوینده و مداح دروغ و ناروا می گوید، باید جلو آنرا بگیرد؛ و اگر نمی تواند، شرکت در آن مجلس حرام است." حتی می فرماید : "باید بر مظلومیت امام حسین( در عصر حاضر گریه کرد در سال 61 هجری قمری، زیرا نسبت های دروغ و ناروای فراوانی به آن حضرت و یارانش داده شده است. لذا روضه خوانیهای رایج و مدیحه خوانیهای فعلی، حتی اگر برای مردم مزاحمت نداشته باشد، صددرصد مورد تأیید نمی باشد؛ مگر این که عاری از تحریف و خرافه باشد."

از جنبه فقهی، روضه خوانی مستحب است؛ ولی اگر برای همسایه ها و مردم مزاحمت داشته باشد، نه تنها ثواب و پاداش ندارد، بلکه گناه است.(2) نصب بلندگو بر پشت بام مساجد و حسینیه ها، و پخش مراسم از آن، مورد نهی علما و مراجع قرار گرفته است. و تنها موردی که جایز شمرده شده است، که صدای بلندگو در بیرون از ساختمان مسجد یا حسینیه، و هر جای دیگری پخش گردد، صدای اذان است. مزاحمت برای آسایش مردم، به هر شکلی که باشد، حرام است و گناه، و از نظر حقوقی و قضایی نیز جرم است و قابل پیگیری، بنابراین متولیّان امور، و گردانندگان مجالس وعظ و خطابه، باید اولاً مراعات حال مردم را بکنند، تا برای آنان مزاحمتی ایجاد نکنند، ثانیاً از دروغ و خرافه و تحریف بپرهیزند. در غیر این صورت، در پیشگاه الهی نه تنها مأجور نخواهند بود، بلکه مورد سخط وغضب خداوند هم قرار خواهند گرفت. اگر مجلس عاری از دروغ و تحریف و آزار به مردم باشد، و بتواند نقش هدایتگری ایفا نماید، مورد عنایت حق و اولیاء گرامی قرار خواهد گرفت، وگرنه خیر.

نکتة دیگری که در مورد مجالس فوق قابل ذکر است، این است که ایراد ضرب و جرح به خود وغیر، حرام است، و علما و مراجع از آن نهی کرده اند. و هر امری که موجب وهن به انسان گردد،(مثل این که متأسفانه برخی از مداحها خود و مخاطبان را سگ خطاب می کنند و...)، و او را از مقام شامخ انسانیّت به زیر کشیده، به حیوانیّت و پستی و دنائت بکشاند، جایز نیست. و بر خلاف آزادگی و آزادمردی است، که هدف نهضت و قیام مقدس عاشورا بوده است. لذا تحقیر و پست شمردن انسان، از سوی هیچ کس حتی خود فرد، جایز نیست؛ و موجب عقاب اخروی است. قدر مسلّم، سیدالشهداء( و سایر اهل بیت عصمت و طهارت، نیز به این امر راضی نیستند. سیرة نظری و عملی پیامبر( و همه امامان عظیم( ، حاکی از احترام و ارزش فراوان به انسانها و بندگان خدا، در هر لباس و با هر رنگ و مذهب است. چگونه می توان با تمسّک به نام آنان، انسان را حقیر و ذلیل کرد؟ و حال آن که امام حسین( ،‌شعارش "هیهات من الذله" است. نه خود انسان مجاز است خودش را حقیر و سبک بشمارد و نه کسی حق دارد او را کوچک و پست کند. انسان مقامی مافوق فرشته دارد. باید این مقام و منزلت حفظ شود.

حسن توجه و دقت شما پرسشگر عزیز قابل تقدیر و تشکر است و همه بایدتلاش کنیم اشکالات این مجالس کاهش و آثار مثبت آن افزایش یابد.

منابع و مآخذ :

1. توصیه می کنم جهت آگاهی بیشتر از تحریفات صورت گرفته در عزاداری ها، به جلد اول کتاب حماسه خمینی، فصل "تحریفات عاشورا"، مراجعه کنید.

جهت آگاهی از حکم شرعی این مسأله، به رساله های عملیّه مراجع، و استفتائات آنان مراجعه فرمایید.

سوال: آیا وقتی که آقایان مهدی اکبری و 000 در حال مداحی هستند زیاد پایین و بالا می روند و در مجلس های دیگر هر کس از آنها تقلید می کند مثل« حسین » که به یک حالت دیگری می گویند و در مجلس های دیگر هم از آنها تقلید می کنند آیا این کارشان درست است یا نه ؟ مثلاً وقتی که نگاه میکنیم آنها را آدم را به هیجان می اندازد آیا این کارشان درست است عیبی ندارد . متشکرم ؟

پاسخ: - باید از کارهایی که عزاداری را خدشه دار میکند اجتناب شود .

حضرت آیهً الله سیستانی مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلیدص43

عزاداری به صورت سنتی اشکال ندارد ولی از اعمال و رفتار ی که موجب وهن مذهب می شود باید اجتناب شود .

مقام معظم رهبری ص 37

سوال: نظر اسلام در جواز و عدم جواز جشن‏ها و عزاداری‏ها چیست؟

پاسخ: به یقین جایز است، زیرا:

الف - اصل در اشیأ، اباحه و جواز است، مگر دلیلی بر خلاف آن بیاید/

ب - نص قرآن نیز تشویق به تعظیم شعائر کرده است/

ج - روش مسلمانان از گذشته تا کنون، بر به پاداشتن مراسم ولادت پیامبر(ص) و جشن وسرور بوده، چنان که قسطلانی و دیار بکری بدان اشاره کرده‏اند.{تاریخ الخمیس، ج 1، ص 323؛ المواهب اللدنیه، ج 1، ص 27}

د - روش معمول میان خواص و عوام اهل سنت، اقامه عزا و ماتم برای مردگان بوده، چنانکه ذهبی درباره فوت جوینی (متوفا ی 478 ه.) می‏نویسد:

«غلقت الاسواق ورثی بقصائد و کان له نحو من أربع مأْ تلمیذ، اقاموا حولاً و وضعت المنادیل عن الرووس عاماً بحیث ما اجترؤ أحد علی ستر رأسه و کانت الطلبْ یطوفون فی البلد نائحین علیه مبالغین فی الصیاح و الجزع».{سیر اعلام النبلأ، ج 8، ص 468}

«بازارها تعطیل شد و مرثیه هایی درباره او خوانده شد. او چهارصد شاگرد داشت که اینان یک سال عزاداری کردند و عمامه‏ها را از سر - به عنوان احترام - تا یک سال برداشتند. این شاگردها در سطح شهر به حالت دسته جات به حرکت در آمدند و نوحه سرایی می‏کردند و با صدای بلند به عزاداری می‏پرداختند»/

و درباره تشییع جنازه عبد المؤمن (متوفای 346 ه.) می‏نویسد:

«فغشینا اصوات طبول، مثل ما یکون من العساکر حتی ظن جمعنا أن جیشاً قد قدم».{سیر اعلام النبلأ، ج 15، ص 481}

«صدای زدن طبل‏ها هرصدایی را تحت الشعاع قرار داده بود، البته همانند آنچه که در ارتش انجام می‏گیرد - مارش عزا - سر و صدا آنچنان بود که ما گمان کردیم لشگری یورش برده است.»

و در مورد مرگ ابن جوزی (ت 597 ه.) می‏نویسد:

«و باتو عند قبره طول شهر رمضان یختمون الختمات بالشمع و القنادیل///

و اصبحنا یوم السبت عملنا العزأو تکلمت فیه و حضر خلق عظیم و عملت فیه المراثی».{سیر اعلام النبلأ، ج 18، ص 379}

«در کنار قبر او تمامی ماه رمضان را ماندند و چندین قرآن ختم کردند و به همراه خود شمع و قندیل آورده بودند چون شنبه صبح شد مراسم عزاداری پا داشتیم و سخنرانان، سخن گفتند و جمع زیادی شرکت کردند و مرثیه خوانی انجام شد»/

سوال: اگر کسی از روی عشق زیاد به امام حسین"ع"، امام حسین"ع" را خدا بنامد، نشستن درآن مجلس چگونه است؟ و وظیفه ما درقبال این حرف مداح چیست؟ و ما که در جلسه امام حسین"ع" هستیم باید چه چیزهایی را رعایت کنیم و مواظب چه چیزهایی باشیم وبه طورکلی وظیفه ما چیست؟

پاسخ: نه تنها امام حسین "ع" بلکه سایرامامان معصوم"علیه السلام" وحتی پیامبر گرامی اسلام"ص" بندة خوب خدا هستند وهمة مسلمانان در تشهد وسلام نمازهای یومیه خود به این حقیقت شهادت می دهند "اشهد ان محمداً عبده ورسوله"

بنابراین هر سخن و گفتار ویا مداحی که معصومین را در مرتبة خدایی قرار دهد کفر است وغلواست ونشستن درآن مجلس جایز نیست، همچنین بکار بردن الفاظ وهن آمیز ونامناسب برای اهل بیت به هر نیتی که باشد جایز نیست.

به نمونه ای از فتوای مراجع دقت کنید :

آیت ا...فاضل لنکرانی می فرماید : هر عملی که موجب وهن مذهب شود جایز نیست.(مسائل جدید ازدیدگاه علماء ومراجع تقلید،ج3،ص32)

وحضرت آیت ا...مکارم شیرازی می فرماید :

عزاداری حضرت اباعبدا... از افضل قرباتست ولی بکار بردن الفاظ نامناسب به ائمه موجب وهم مذهب شده ومناسب این مراسم نیست. (همان،ص34)

مقام معظم رهبری می فرماید : ازاعمال ورفتاری که موجب وهن مذهب شده باید اجتناب کرد و وظیفه ما درقبال این حرکات مداحان را مقام معظم رهبری فرمودند که : از این گونه حرکات وترویج این افراد واینگونه جلسات اجتناب شود. (همان،ص37)

و مواردی را که باید در جلسات مربوط به اهل بیت"ع" و مخصوصاً امام حسین "ع"رعایت کرد :

1. با طهارت باطن وظاهر وارد مجلس شویم. 2. از گناهان لفظی وزبانی وغیره اجتناب کنیم(مثلاً غیبت نکنیم وموجب آزار واذیت دیگران نشویم) 3. به بزرگسالان احترام وبا کوچکترها مدارا کنیم 4. مواظب ارکان نماز خود باشیم زیرا که نماز مقدم بر عزاداری است واگر گمان می کنیم مجلس عزاداری طول می کشد وباعث قضا شدن نماز می شود(مخصوصاً نماز صبح)ابتدا به مسئولین جلسه گوشزد کرده درغیر اینصورت مجلس را ترک کنیم. 5. ازانجام کارهایی که موجب وهن مذهب می شود جلوگیری کرده وآنها را انجام ندهیم (مثل قمه زدن سر وصورت را چنگال زدن و موجب خون آمدن صورت) واز حرکات سبک بپرهیزیم.

امیداواریم که خداوند تبارک وتعالی به همة ماتوفیق ایمان، اخلاص،عمل صالح عنایت کند وتوفیق عزاداری با اخلاص مرحمت بفرماید.

منابع :

1.مجموعه استفتائات جدیدآیت ا...مکارم شیرازی،مسائل متفرقه

2. جامع المسائل،استفتائات، حضرت آیت ا...فاضل لنکرانی،ج1،مسائل عزاداری،ص 623 ـ 619

مسائل جدید ازدیدگاه علماء ومراجع تقلید،ج3و2،مباحث عزاداری

سوال: مداحی اهل بیت(ع) چه حکمی دارد؟

پاسخ: برپایی مجالس مدح و ذکر مصیبت برای اهل بیت عصمت و طهارت(ع) خصوصاً برای سالار شهیدان و سرور آزادگان حضرت اباعبداللَّه‏الحسین(ع) از افضل قربات است و ذاکر و مداح اهل بیت ثواب عظیم در پیش خداوند تبارک و تعالی دارد و پولی که برای این‏ها از طرف صاحبان مجالس و یا کسانی دیگر می‏رسد، از حلال‏ترین و پاک‏ترین پول هاست. ابوعماره منشد می‏گوید: روزی به خدمت امام صادق(ع) رسیدم حضرت فرمود: چند شعر در مرثیه جدم حسین(ع) بخوان. شروع به خواندن کردم. حضرت گریان شد تا این که صدای گریه از خانه حضرت بلند شد. بعد حضرت فرمود: هر کس شعری در مصیبت امام حسین(ع) بخواند و پنجاه نفر را بگریاند، بهشت بر او واجب می‏شود. هر کس سی نفر، یا بیست نفر یا ده نفر یا پنج نفر یا یک نفر را بگریاند و یا خودش گریه کند و اگر گریه‏اش نمی‏آید، خود را به حالت گریه درآورد تباکی کند، بهشت بر او واجب است.(شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج 1، ص 290)

سوال: سینه‌ زدن‌ با بدن‌ عریان‌ در مجلس‌ اباعبداللّه‌ (ع‌) جائز است‌؟

پاسخ: سینه‌ زدن‌ با بدن‌ عریان‌ اگر نامحرمی‌ او را نبیند و باعث‌ گناه‌ نشود، اشکالی‌ ندارد، گرچه‌ بر زن‌ حرام‌ است‌ به‌ بدن‌ مرد نامحرم نگاه‌ کند. بر مرد واجب‌ نیست‌ جز موارد ضرورت‌ را بپوشاند ولی‌ از نظر اخلاق‌ بهتر است‌ بدن‌ خود را در معرض‌ دید نامحرمان‌ قرار ندهد.

سوال: آیاسینه زنی در ماه محرّم در حالی که بدن قرمز شود اشکال دارد؟

پاسخ:

عزاداری برای سالار شهیدان و بزرگ داشت آن واقعه حزن انگیز و اظهار محبّت به خاندان عصمت وطهارت امری پسندیده و لازم است و به فرمودهء امام خمینی (ره ) از افضل قربات است و باعث خشنودی خدامی شود.

سینه زدن و زنجیر زدن برای عزاداری گرچه جای آن سرخ شود اشکالی ندارد و از ثواب بالایی برخوردار است ,مشروط بر آن که موجب ضرر مهم و اضرار بر نفس نباشد.(1)

(پـاورقی 1.آیت اللّه فاضل لنکرانی , جامع المسائل , ج 1 ص 619

سوال: درآوردن لباس و لخت شدن در مجلس عزاداری امام حسین 7بنابر نظر آیةاللّه مکارم شیرازی ومقام معظم رهبری چیست ؟

پاسخ: طبق استفتای شفاهی از دفتر مقام معظم رهبری و دفتر آیة اللّه مکارم شیرازی , در جواب فرمودند: بی شک مراسم سوگواری امام حسین 7از افضل قربات است , ولی نباید کاری کرد که موجب وَهْن مذهب در نظردیگران شود. هم چنین اگر افراد نامحرم او را ببینند, وظیفهء شخص پوشیدن لباس می باشد. علاوه بر این که خانم هانیز باید از نگاه کردن به شخص که برهنه شده , خودداری کنند. ضمن این که عزاداری حضرت سیدالشهدا7ازموجبات مهمّ تقویت دین است , نباید آن را آلوده به کارهای نادرست و خلاف شرع نمود.

سوال: به طور کلی افراد مشروب خوار و تارک الصلوة که در ایام محرّم علم هیأت های مذهبی را بر دوش می کشند یا رباخوار هستند و جلودار هیأت هستند, عزاداری آنان از نظر شرع مقدس چگونه می باشد؟

پاسخ: انجام کارهای خوب مخصوصاً عزاداری سالار شهیدان از کارهای حسنه محسوب می شود و اظهارمحبت به خاندان عصمت و طهارت , مصداق مودّت با ذوی القربی است که بر همگان واجب است . بنابراین هر کس یرسر سفرهء امام حسین 7حاضر می شود, مورد محبت خدا و رسول 6قرار خواهد گرفت و ان شاءاللّه موفق به توبه خواهد شد. نباید به افرادی که یقین به گنهکار بودن آن ها نداریم , گمان بد ببریم : . درست است که ولی شرکت در مجالس عزاداری امام حسین 7انسان را به سوی تقوا می کشاند.

سوال: منازلی که در آن مراسم عزاداری اهل بیت منعقد می گردد, ولی پس از پایان ماه عزاداری , در آن منازل جشن های عروسی زننده و رقص و ترانه خوانی شروع می شود, آیا برای مالک آن خانه مسئولیّتی هست ؟

پاسخ: مسلّماً کارهای حرام و خلاف شرع صحیح نیست و نباید انجام گیرد. وظیفهء مالک خانه و بقیه ءمسلمانان این است که جلوی فساد را بگیرند. وظیفهء امر به معروف و نهی از منکر اگر درست صورت بگیرد, فسادکم تر می شود. صاحب خانه را نه یاز منکر بکنید.

سوال: آیا همه علما "شور زدن" را در سینه زنی حلال می‏دانند؟

پاسخ: شور زدن از اصطلاحات خاص عزاداری و نوحه خوانی است. وقتی سینه زنی یا زنجیر زنی به نقطه اوج خود می‏رسد، ریتم حرکت‏ها و صداها سریعتر و پرشورتر می‏شود. فقها این گونه عزاداری را جایز می‏دانند و نهی خاصی از ناحیه فقها در این خصوص وارد نشده است. امروزه این حالت در عزاداری‏ها رایج و متعارف است.

سوال: طبق فتوای آیت الله بهجت سینه زدن و عزاداری کردن با بدن برهنه در جایی که نامحرم نباشد ، چه حکمی دارد؟

پاسخ: سینه زدن و عزاداری برای حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و اصحاب با وفایش، از افضل قربات است و ثواب دارد، گرچه بر اثر شدّت عزاداری پوست بدن سرخ شود.

سیدالساجدین امام زین العابدین (ع) فرمود: " أیّما مومنٌ زرفت عیناه لقتل الحسین(ع) حتّی تسیل علی خدّه بوّأه الله غرفاً فی الجنّهْْ و أیّما مؤمنٌ و معت عیناه حتی تسیل علی خدّه فیما مسنّا من الأذی من عدونا فی الدنیا بوّأه الله منزل صدق و أیّما مؤمن مسرّ أذی فینا صرف الله عن وجهه الأذی و آمنه یوم القیامهْْ من سخط النّار؛1[1] هر مؤمنی که به خاطر کشته شدن حسین(ع) دیدگانش پر از اشک گردد، آن چنان که به صورتش روان شود، خداوند غرفه هایی را از بهشت برای او اختصاص می دهد که صدها سال در آن ها جایگزین می‌شود و هر مؤمنی که به خاطر آزاری که به ما از دشمنان ما در رنیا رسید، چشمهایش اشک آلود گردد، به مقداری که بر گونه اش سرازیر شود، خدای تعالی او را در بهشت جای دهد، و هر مؤمنی که در راه ما آزاری بیند، خداوند گرفتاری او را بر طرف می کند و در روز رستاخیز از خشم آتشدوزخ ایمنش می فرماید".

سید بن طاوس گوید: " به جهت مصائب حسین (ع) به چشم هایمان گفتیم: از گریستن به طور مدام خودداری نکنید و به دل ها گفتیم: همچون زنان فرزند مرده در ناله بکوشید که امانت های پیغمبر در روز عاشورا پایمال شد و سفارش های آن حضرت نادیده گرفته شد و مصیبتی به وجد آورد که بزرگان را سرافکنده کرد و حادثة دلخراشی که گریبانگیر جبرئیل نیز شد و واقعة جان سوزی که در پیشگاه خدای عزّو جلّ بسیار بزرگ بود ... ای کاش فاطمه (س) و پدرش می دیدند که دختران و فرزندانشان را پا برهنه یا زخمی کرده اند و یا به زنجیر اسیری بسته اند و یا سر بریده اند و دختران خاندان نبوّت گریبان چاک و مصیبت زده و موپریشان از پشت پرده ها بیرون آمده و به صورت خود سیلی می زدند و صدا به نوحه و زاری بلند نموده اند".[2]

آدرس دفتر حضرت آیت الله بهجت: قم، گذر خان ّ دفتر آیت الله بهجت.

1[1] سید بن طاووس ، لهوف، ص 10.

2[2] همان، ص 5.

سوال: آیا برهنه شدن هنگام عزاداری در مسجد یاحسینیه یا جای دیگر اشکالی دارد؟

پاسخ: برهنه شدن هنگام عزاداری و سینه زدن یا زنجیر زدن اشکالی ندارد،[1] ولی اگر در جایی است که زنان نامحرم مشاهده می کنند، بهتر است بدن پوشیده باشد. اگر بداند از دیدن بدن او دیگران به گناه می افتند، از باب "ولا تعاونوا علی الاثم والعدوان"، (بر گناه و دشمنی کمک نکنید) برهنه شدن جائز نیست.

[1] آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج 1، ص 619؛ آیت الله تبریزی، استفتائات جدید، ص 453.

سوال: جواب سؤالات ذیل را از دیدگاه مراجع عظام: بهجت، خامنه ای، فاضل لنکرانی، ‌مکارم شیرازی و سیستانی بیان فرمائید. حکم استفاده از طبل،‌سنج و زنجیر در عزاداری امام حسین(ع) چیست؟

پاسخ: استفاده از این وسائل در عزاداری اگر مستهجن و موهن نباشد و مشتمل بر حرام نباشد، یعنی به نحو غنائی و مطرب نواخته نشود، اشکالی ندارد.[1]

به فتوای آیت الله بهجت از طبل و سنج و آلات موسیقی احتیاطاً خودداری کنند.[2]

[1]آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 2174؛ آیت الله مکارم، استفتائاتجدید،‌ج 1، س 516؛ آیت الله خامنه ای، اجوبه الاستفتائات،‌ج 2، متفرقات؛ آیت اللهسیستانی،‌ سؤال از دفتر ایشان.

[2]سؤال از دفتر ایشان.

سوال: نظر مراجع مذکور راجع به شبیه خوانی (تعزیه) چیست؟

پاسخ: شبیه خوانی و تعزیه اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وهن مذهب نشود، مانعی ندارد،‌ ولی مرد نباید لباس زن یا زن لباس مرد بپوشد.[3]

[3]آیت الله فاضل،‌ جامع المسائل،‌ج 1، س 2165 و س 2169؛ آیت الله خامنهای، اجوبه الاستفتائات، ج 2، متفرقات؛ آیت الله مکارم، استفتائات جدید، ج 2،‌ س762 (مستفاد)؛ آیت الله بهجت، سؤال از دفتر ایشان.

سوال: بیرون آوردن پیراهن و لخت شدن در عزاداری چگونه است؟

پاسخ: اشکالی ندارد،‌ ولی بر زنان لازم است از نگاه کردن خودداری کنند.[5]

[5]آیت الله فاضل، جامع المسائل، ‌ج 1،‌ س 2162؛ آیت الله بهجت، سؤال ازدفتر ایشان؛ آیت الله مکارم، سؤال از دفتر ایشان؛ آیت الله سیستانی، سؤال از دفترایشان.

سوال: نگاه کردن به مراسم شبیه خوانی چه حکمی دارد؟

پاسخ: شبیه خوانی اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وَهْن مذهب نشود، نگاه به این مراسم اشکال ندارد. بهتر است به جای شبیه خوانی مجالس روضه خوانی برپا کنند.(1)

پی نوشت‏ها:

1. امام خمینی، استفتائات، ج 2، ص 27، سؤال 70.

سوال: مداحی کارش خرید و فروش مواد مخدر است، دعوت از او برای مجالس روضه چه حکمی دارد؟

پاسخ: با توجه به این که خرید و فروش مواد مخدر حرام، و خیانت به جامعه است، بر همگان لازم است که در برخورد با افرادی که در امر خرید و فروش مواد مخدر فعالیت دارند و به وسیلة فاسد کردن جامعه و بدبخت نمودن جوانان و خیانت به کشور امرار معاش می کنند، امر به معروف و نهی از منکر را فراموش نکنند و آنان را از این عمل ناپسند باز دارند و مفاسد و خطرات این کار را به آن ها گوشزد کنند. در صورتی که این افراد دست از کار خائنانه خود بر نداشتند، لازم است از آن ها دوری گزید، در مجالس آنان شرکت ننمود و آن ها را به مجلس عزای اهل بیت(ع) دعوت نکرد و آنان را به مراجع قضایی و نیروی انتظامی معرفی کرد. البته همه این موارد در صورتی درست است که ما بقین به اصل مسئله داشته باشیم، نه این که صرفاً بنابر حد سیات یا سخنان دیگران و ... اقدام به کاری نماییم.

ضمناً دعوت مُبلّغ به محلی و مدت ماندن او در آن محل، بستگی به توافق اهل محل و آن مبلّغ دارد. چنانچه مشکلی در این رابطه دارید، می توانید با مسئولان سازمان تبلیغات اسلامی شهرتان مطرح نمایید.

سوال: مداحی‏های امروزی همراه با هروله است. آیا مجاز به حضور در این مراسم هستیم؟

پاسخ:

مداحی‏های همراه با هروله (مانند تکان دادن دست و حرکت پا در مراسم عزاداری خوزستان) اشکال ندارد و حضور در این مجالس جایز است.

سوال: استعمال طبل و سنج در عزاداری چه حکمی دارد؟

پاسخ:

استعمال آلات مشترکه مانند طبق وسنج در مراسم عزاداری به نحو غیرلهوی اشکال ندارد، ( اجوبه الاستفتاآت ،ج 2، مساله 373 ) . ;

سوال: لخت شدن به هنگام سینه‏زنی برای ائمه اطهار در مکان‏های مختلف چگونه است؟

پاسخ:

سنّت سینه‏زنی که به طرز فوق انجام گرفته شایسته هیچ گونه مخالفت با آن نیست. ولی در مورد مذکور بر زنان لازم است از نظر کردن خودداری کنند. (جامع المسائل 1 / 620)

سوال: در مراسم عزاداری افرادی که بر صورت خود چنگ می‏زنند چه حکمی دارد؟

پاسخ:

جایز نیست و حرام است.

سوال: در مراسمات عزاداری افراد عریان شده و هروله می‏کنند. آیا این کار به نظر و عقیده شما درست است یا خیر؟ همچنین در مراسمات مولودی و عروسی‏ها کف زدن چه حکمی دارد؟

پاسخ:

به همان نحوی که مردم متعهد و متدین به مذهب شیعه انجام می‏دهند، به طوری که موجب وهن مذهب هم نشود اشکال ندارد. (پرسش تلفنی از دفتر معظم له)

کف زدن به نحو متعارف اگر مفسده‏ای بر آن مترتب نشود اشکال ندارد. به طور کلی کف زدن فی نفسه به نحو متعارف در جشن‏ها و اعیاد یا برای تشویق و تأیید و مانند آن اشکال ندارد، ولی بهتر است فضای مجالس دینی

به خصوص مراسمی که در مساجد و حسینیه‏ها و نمازخانه‏ها برگزار می‏شود با ذکر صلوات و تکبیر معطر شود تا انسان به ثواب آنها برسد. (استفتائات 95 - 94، اجوبة مقام معظم رهبری)

سوال: نظر شرع مقدس را در مورد تعزیه خوانی و یا شبیه خانی بیان فرمایید؟

پاسخ: از نظر آیت الله خامنه ای:

"عزاداری به صورت سنتی اشکال ندارد ولی از اعمال و رفتاری که موجب وهن (توهین) مذهب می شود باید اجتناب شود." (1)

منابع و مآخذ:

1ـ مسایل جدید از دیدگاه علماء و مراجع تقلید، ج 3، سید محسن محمودی، ص37

سوال: تعزیه خواندن چه حکمی دارد ؟

پاسخ: اگر مشتمل‌ بر حرام‌ نباشد و موجب‌ وهن‌ مذهب‌ نشود، مانعی‌ ندارد؛ولی‌ بهتر است‌ به‌ جای‌ آن‌، مجلس‌ روضه‌ خوانی‌ برپا کنند. گفتنی‌ است‌ که‌عزاداری‌ برای‌ سیدالشهدا(ع‌) و اصحاب‌ آن‌ بزرگورار، از افضل‌ قربات‌ است‌.

سوال: زدن طبل و سنج در عزاداری ائمه علیهم السلام چه حکمی دارد

پاسخ: زدن طبل و سنج به شکلی که در دسته‏های عزاداری مرسوم است همان طور که خود شما فرموده‏اید به سبک متناسب با مجالس لهو و شادی زده نمی‏شود و لذا حرام نیست.

سوال: آیا نمایشهایی مانند شبیه خوانی صحیح است در حالیکه بعضی ها شکل خود را به صورت حضرت زینب در می آورند

پاسخ: اجرای شبیه خوانی اقسامی دارد، بعضی از آنها مانع شرعی ندارد، ولی برخی از آنها درست نیست، و کسانی که به این کار مبادرت می‏ورزند باید از هر جهت شئون اهلبیت(ع) را پاس بدارند و امری بر خلاف آن و یا چیزی که موجب تحریف و توهین باشد مرتکب نشوند.

سوال: آیا برای سینه زدن لخت شدن اشکال دارد؟

پاسخ: برای مردها در حد متعارف اشکال ندارد.

سوال: سینه زنی اگر موجب سرخی یا کبودی پوست شود چه حکمی دارد؟

پاسخ: در صورتی که موجب ضرر و مفسده نباشد، اشکال شرعی ندارد؛ لیکن بهتر است عزاداری برای حضرت سیدالشهدا(ع) با شیوه‏های معقول و همراه با پیام فرهنگی نهضت عاشورا، برگزار شود.

سوال: آیا زیاده روی در عزاداری ها مثلا محکم سینه زدن به حدی که به بدن آسیب می رسد صحیح است ؟

پاسخ: اگر موجب ضرر معتنابه (قابل توجه) نباشد اشکال ندارد.{J

سوال: چرا برخی علماء قمه زدن را تحریم کرده اند و حکم شرعی آن چیست؟

پاسخ : در رابطه با قمه زنی هیچ دستوری از ناحیه شرع نرسیده و برخی از فقها نیز درباره آن چیزی نگفته‏اند، لیکن کسانی که متعرض حکم آن شده‏اند عموماً در دو صورت آن را غیر جایز شمرده‏اند:

1) در صورتی که مشتمل بر ضرر معتنابه برای شخص باشد.

2) در صورتی که موجب وهن اسلام یا تشیع گردد.

سوال: از نظر مقام معظم رهبری پوشیدن لباس سیاه در عزاداری چه حکمی دارد؟

پاسخ:

پوشیدن لباس سیاه‏در عزای سالار شهیدان به نظر معظم‏له مستحب است و خود ایشان هم در ایام عاشورا لباس سیاه می‏پوشند.{J

سوال: حکم قمه زدن در راه امام حسین چیست؟

پاسخ:

در مسائل عزاداری حضرت سیدالشهداء(ع) باید به گونه‏ای عمل شود که موجب گرایش بیشتر و علاقه‏مندی شدیدتر به آن حضرت و هدف مقدس وی گردد و قمه‏زنی نه تنها چنین نقشی ندارد، بلکه نتیجه سوء بر آن مترتب می‏شود، لذا لازم است شیعیان علاقمند به حضرت امام حسین(ع) از آن خودداری نمایند(جامع‏المسائل، ج 1، س 2172).

سوال: قمه زنی از نظر شرعی چه حکمی دارد؟

پاسخ:

در رابطه با قمه زنی هیچ دستوری از ناحیه شرع نرسیده و برخی از فقها نیز درباره آن چیزی نگفته‏اند، لیکن کسانی که متعرض حکم آن شده‏اند عموماً در دو صورت آن را غیر جایز شمرده‏اند:

1) در صورتی که مشتمل بر ضرر معتنابه برای شخص باشد.

2) در صورتی که موجب وهن اسلام یا تشیع گردد و با توجه به این که در حال حاضر این مسأله در سطح جهانی مورد تبلیغات سوء بر علیه اسلام و شیعه می‏شود ترک آن بهتر است. البته مسأله شفا گرفتن ناشی از عنایات ویژه اهل بیت(ع) است و به معنای این نیست که اگر کار بهتری بکنند شفا نگیرند.

سوال: اغلب در مدیحه سرایی کلمه سگ و... به کار میرود از نظر اسلام چه حکمی دارد ؟(مانند من سگ زینب ..)

پاسخ:

این تعبیرات اگر از باب اظهار خضوع و ارادت بیشتر به ساحت مقدس معصومین(ع) باشد شرعا اشکال ندارد ولی بهتر است مداحان در تعبیرات رعایت ادب و احترام را بنمایند. البته نسبت دادن این اسامی به دیگران حرام است.

سوال: آیا این که خود سید ذاکر می گوید «ما کفر نمی گوئیم بلکه احساسات خود را بیان می کنیم قابل قبول است و توجیه شدنی است؟

پاسخ: جایز نیست کلماتی که ظاهر آن کفر است گفته شود و احساسات را می توان با عبارات صحیح بیان نمود که موجب ارتداد گوینده و هتک مذهب تشیع نگردد.

سوال: آیا تعزیه خوانی و برگزاری مراسم تعزیه اشکال شرعی دارد؟ چرا؟

پاسخ: از دیدگاه اسلام، عزاداری و سوگواری اهل بیت(ع) می تواند در قالب ها، فرم ها و ابزاری که در میان ملل و اقوام مختلف مرسوم بوده، محقق شود و به شیوه های گوناگون تجلی یابد.

البته این تا زمانی است که قالب ها به شکل ها، شیوه ها و گونه ها، به اصل پیام و محتوا لطمه وارد نسازد، بلکه به بهترین نحو پیام را در ذهن و جان مخاطب جای دهد. از این رو استفاده از شیوه های عزاداری که در زمان صدر اسلام رایج نبوده (مانند زنجیرزنی، سینه زنی، تعزیه و...) نه تنها از نظر شرعی اشکال ندارد، بلکه مددکار اسلام بوده و می تواند در حد خود، شعارهای عاشورا و اهل بیت(ع) را به گوش انسان معاصر رسانده و قلب او را به سمت باور بدان ها سوق دهد.

البته باید به این نکته مهم نیز توجه کرد که عزاداری مشروع و مجاز دارای حدود و چارچوب های خاصی است که به وسیله شرع و عقلاء تعیین می گردد. اگر عزاداری در شیوه هایی اجرا شود که شور را بر شعور غالب سازد و به نوعی موجب انحراف از فلسفه عزاداری گردد خارج از حدود عزاداری مشروع، مقبول، موجه و معقول است.

اگر قالب های عزاداری به گونه ای باشد که عقلای جامعه، آن را تقبیح کرده، آن را موجب وهن مذهب و آموزه های اصلی عاشورا می دانند، قطعا حد غیرمجاز عزاداری خواهد بود (فلسفه عزاداری، محمد رضا کاشفی، مرکز فرهنگی نهاد، چاپ اول، 1381، ص 21).

شکل و صورت عزاداری باید به گونه ای باشد که بتواند هسته و محتوای اصلی پیام عاشورا را به مردم ابلاغ کند و باور انسان ها را نسبت به آنها تقویت نماید ولی اگر این ظاهر به صورتی درآید که نه تنها باطن و مغز را نشان ندهد بلکه باعث گردد اصل مسأله و موضوع خدشه دار شود، شکل و صورت مناسبی نخواهد بود.

در هر صورت تعزیه همچون دیگر سنت های مذهبی باید به هنگام اجرای آن موازین شرعی رعایت گردد و ارزش های معنوی آن پایمال نشود و چون سنتی دینی است باید مروج و مبلغ فضایل، مکارم و خصال نیکو باشد، مردم را دین شناس نماید و روح معنویت را در آنان تقویت کند، پس تعزیه در صورتی موجب خشنودی خدا و اولیای الهی است که در حدود بندگی پروردگار بوده و مشتمل بر دروغ، حرام و امور وهن انگیز نباشد.

مسأله شبیه خوانی و تعزیه، از دیدگاه فقهی و اعتقادی مورد بحث و بررسی عالمان شیعه قرار گرفته است برخی آن را تحریم و بعضی تجویز کرده اند. از نظر علمای شیعه، خدمتی برای حفظ اسلام بالاتر از این نیست که بدعت ها از بین بروند و افکار موهوم، ظرفی و مضامین سست از متون نوحه ها و شبیه نامه ها حذف شوند، لذا در صورتی که جهات شرعی در تعزیه خوانی رعایت گردد و تعزیه پیراسته از وهن و خرافات برگزار شود، بر آن اشکالی مترتب نمی باشد:

نظرات علمای شیعه درباره تعزیه:

1- آیت الله میرزا محمد حسین نائینی در فتوای خود ضمن تأیید شبیه خوانی، این قید را بیان نمود که شعائر مزبور باید از هرگونه امور ناپسند که شایسته چنین شعاری نیست پاک شود (در این خصوص ر.ک: کتاب بکاء الحسینی، سید حسین طباطبایی، صص 482 - 502).

2- آیت الله سید محسن حکیم، ضمن تأیید فتوای میرزای نائینی می افزاید؛ بعضی مناقشاتی که می شود ناشی از منضم گشتن برخی چیزها و کارهایی است که چه بسا با عزاداری و سوگواری برای سیدالشهدا مغایرت دارد (فتاوی علمای سلف درباره عزاداری و شبیه خوانی، فصلنامه هنر، پاییز 1362، ص 297).

3- در رساله ذخیره العباد، آیت الله زین العابدین مازندرانی با حواشی آیت الله میرزا محمد تقی شیرازی، آیت الله سید محمد کاظم یزید و آیت الله سید اسماعیل صدر، شبیه خوانی به عنوان اعمالی ممدوح معرفی شده، مادامی که مشتمل بر حرامی چون غنا و مانند آن نباشد.

در این نوشتار بیان مصائب به زیان حال امام در صورتی جایز است که با شؤونات آن بزرگوار تناسب داشته باشد(الدعاه الحسینیه، شیخ محمد علی نخجوانی، ص 126 و 131).

4- آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزیدی در بخش از نظر خویش درباره تعزیه می فرماید: «گمان ندارم کسی منکر خوبی آن باشد، مادامی که برخی از محرمات شرعی را در بر نداشته باشد؛ مانند استعمال لهو و غیر آنها» (همان).

5- علامه سید محسن امین، تأکید می نماید که در عزداری ها باید از سیره ائمه(ع) پیروی کرد و اگر آن بزرگواران تصریحی در این امور نکرده اند، باید از شیوه ای منطقی و عاقلانه متابعت نمود (التنزیه لاعمال الشیبه، تألیف شده به سال 1347 ق (1307ش) که در سال 1322ش توسط جلال آل احمد با عنوان عزاداری های نامشروع ترجمه و انتشار یافت).

6- آیت الله سید عبدالحسین شرف الدین عاملی خاطرنشان می نماید: اگر رویدادهای ملال انگیز اهل بیت به صورت نمایش برگزار شود، اثر خوبی بر دل ما خواهد گذاشت، ولی این برنامه باید از روی اصول صحیح به اجرا درآید (المجالس الفاخره فی ماتم العتره الطاهره، سید عبدالحسین شرف الدین، مقدمه).

7- آیت الله کاشف الغطاء نیز سوگواری به شکل شبیه خوانی را در صورتی که درست برپا شود، بدون اشکال می دانست، ولی در ادامه افزوده است: «سعی کنید عزاداری را از کارهایی که با حزن و عزا جور در نمی آید، جدا کنید. زیرا عزاداری برای زنده ساختن فلسفه قیام امام حسین(ع) است، نه برای قصه گویی، نمایش و وقت گذرانی. بکوشید مراسم سوگواری را بدون نقطه ضعف برگزار کنید و مردم را به یاد خدا بیاندازید و ایمان آنها را زیاد کنید» (کاشف الغطاء، سوره خشم، محمد رضا سماک امانی، ص 72).

8- آیت الله میرزا محمد علی شاه آبادی - استاد عرفان امام خمینی - وقتی مشاهده کردند در صحن مطهر امام زاده حمزه(ع) مراسم تعزیه خوانی با تحریفات و مضامین موهن برگزار می شود، مانع اجرای آن گردید و مجلس مذکور را به کانون وعظ و خطابه تبدیل نمود(روایت فضیلت، غلامرضا گلی زواره، مجله پاسدار اسلام، ش 160، ص 41).

9- آیت الله بروجردی نیز وقتی ملاحظه نمود شبیه خوانی های قم وضع نگران کننده ای دارند و توأم با بدعت و تحریف اجرا می شوند، دست اندرکاران تعزیه را فرا خواند و به آنان تأکید نمود شبیه خوانی با این شکل حرام است و باید یا اصلاح گردد و یا از برگزاری آنها با این روند مخرب اجتناب شود و اجازه نمی دادند عزاداری های آفت زده اجرا شود(حماسه حسینی، شهید مطهری، ج 1، ص 185).

10- شهید مطهری در خصوص پالایش و پیرایش تعزیه هشدار می دهند: «علما باید با عوامل پیدایش تحریف مبارزه کنند، ج



:: لینک ثابت
ن : harfedel
ت : 8 مهر 1391
بازدید : 555
نظرات : 0
0 دیدگاه نوشته شده است! می توانید دیدگاه خود را بنویسید

هیچ نظری برای این مطلب وجود ندارد ! اولین نفر باشید ...

دیدگاه خود را به ما بگویید

نظر شما :

برای افزایش امنیت لطفا کدی را که در تصویر زیر می بینید در کادر وارد کنید :
CAPTCHA Image   Reload Image
Enter Code*:

 
 
پیج رنک گوگل